In deze gids
Waterspuwer of chimera? Het verschil in één minuut
| Waterspuwers | Chimera’s | |
|---|---|---|
| Functie | Regenwater wegleiden van de muren | Decoratie en symboliek |
| Vorm | Lang, horizontaal, met open bek (een goot) | Zittende of gehurkte beelden, vaak peinzend |
| Ouderdom | Vanaf de 13e eeuw, veel later vervangen | Vooral 1840–1860 (Viollet-le-Duc) |
| Waar | Rondom daken, steunberen en torens | Vooral op de Galerij van de Chimera’s, boven aan de gevel |
| Naam | Frans „gargouille”: keel, gorgelen | Naar het Griekse monster Chimaira |
Het woord gargouille hangt samen met „gorgelen”. De regen loopt door de goten en spuit uit de bek van het wezen, ver van de steen, wat muren en voegen beschermt. Op regendagen zie je ze aan het werk vanaf het voorplein en de tuin achter de kathedraal.
Waarom zitten er monsters op een kathedraal?
Middeleeuwse beeldhouwers waren dol op fabeldieren. Historici geven verschillende verklaringen, geen enkele zeker: symbolen van het kwaad dat buiten de heilige ruimte blijft, waarschuwingen tegen de zonde, bewakers van de kerk of gewoon de fantasie van de steenhouwers. In de 19e eeuw creëerden Viollet-le-Duc en zijn beeldhouwers een heel bestiarium van chimera’s, in de romantische geest van Victor Hugo’s roman, wat de Notre-Dame haar herkenbare silhouet gaf.
De beroemdste chimera’s
- Le Stryge: het gevleugelde, gehoornde wezen dat zijn kin op zijn handen laat rusten en over de stad kijkt. Wereldberoemd geworden door de ets van Charles Meryon (1853) en talloze foto’s.
- De olifant: een verrassende gast op een Parijse kathedraal, symbool van kracht en wijsheid.
- De pelikaan: christelijk symbool van opoffering, die volgens de legende zijn jongen met zijn eigen bloed voedt.
- De verslindende beesten: chimera’s die kleinere dieren opeten, een knipoog naar middeleeuwse bestiaria.
- Vogels, honden, geiten en een aapachtige figuur: zoek ze langs de balustrade.
Waar zie je de waterspuwers en chimera’s?
Vanaf de torens (het best)
De torenbeklimming loopt langs de Galerij van de Chimera’s, boven aan de westgevel, dichtbij genoeg om klauwen en gezichtsuitdrukkingen te zien, met Parijs op de achtergrond. Alleen zo zie je ze op ooghoogte. Tickets kosten € 16 en moeten online geboekt worden: alle details in onze gids over torentickets.
Vanaf de grond
- Het voorplein: kijk omhoog tussen de torens; een zoomlens van 200 mm of meer helpt.
- De zuidkant, langs de Seine: het beste zicht op de waterspuwers van de steunberen en het zuidelijke roosvenster.
- Square Jean-XXIII, achter de kathedraal: de koorzijde, de luchtbogen en veel waterspuwers.
- Pont de l’Archevêché en Quai de Montebello: klassieke hoeken bij zonsondergang.
Ook de nachtverlichting laat de beelden prachtig uitkomen: zie onze gids over de Notre-Dame bij nacht en de beste fotoplekken.
Hebben de waterspuwers de brand van 2019 overleefd?
Ja, grotendeels. De brand verwoestte de kap en de spits, maar de torens, de gevel en de Galerij van de Chimera’s bleven gespaard. Tijdens de restauratie werden beelden die door hitte, water of tijd waren beschadigd gereinigd, verstevigd of vervangen door nieuwe stukken van steenhouwers, zoals al eeuwenlang gebeurt. De beelden van de apostelen en evangelisten rond de spits waren enkele dagen voor de brand voor restauratie weggehaald en bleven gespaard.
Lees ook:Architectuur van de Notre-Dame uitgelegd: gotiek, plattegrond, roosvensters en luchtbogen
Waterspuwer of chimera?
Tik op een antwoord om het te controleren.
Wat is de praktische taak van een waterspuwer?
Waterspuwers zijn goten: het regenwater stroomt door hun bek naar buiten.
Wie voegde de chimera’s toe aan de Notre-Dame?
De chimera’s ontstonden tijdens de restauratie van 1844–1864.
Hoe heet de beroemdste chimera met het hoofd in de handen?
Le Stryge werd beroemd door de ets van Charles Meryon uit 1853. Emmanuel is de grote klok.
Veelgestelde vragen
Waar dienen de waterspuwers van de Notre-Dame voor?
Echte waterspuwers zijn goten die de regen van de muren wegleiden. De decoratieve wezens op de bovenste galerij zijn chimera’s, zonder praktische functie.
Zijn de waterspuwers van de Notre-Dame middeleeuws?
Sommige volgen middeleeuwse voorbeelden, maar veel zijn door de eeuwen heen vervangen. De beroemde chimera’s werden in de 19e eeuw gemaakt door het team van Viollet-le-Duc.
Hoe zie je de waterspuwers van de Notre-Dame van dichtbij?
Door de torens te beklimmen: de route loopt langs de Galerij van de Chimera’s. Tickets kosten € 16 en zijn alleen online te koop bij het Centre des monuments nationaux.
Hoe heet de beroemde waterspuwer van de Notre-Dame?
De beroemdste is de chimera „Le Stryge”, die zijn hoofd in zijn handen steunt en over Parijs uitkijkt.
Hebben de waterspuwers de brand overleefd?
Ja. De brand verwoestte het dak en de spits, maar spaarde de torens en het grootste deel van de beelden; beschadigde stukken werden gerestaureerd of vervangen.